Bajka o smokach do czytania dzieciom. Ten smok nie zbiera złota, tylko to, co ludzie gubią, i pamięta, gdzie leży każda rzecz.
Każdy wie, że smok zbiera złoto. Ten nie. Ten zbierał zgubione rzeczy, i dlatego nikt się go nigdy nie bał — ale też nikt nigdy do niego nie przyszedł.
Jego jaskinia była na zboczu nad wioską, a w środku nie było ani jednej monety. Była rękawiczka bez pary. Mały kluczyk. Guzik od płaszcza. Drewniany wózek z jednym kołem. Porwany latawiec. I bucik dziecinny, z lewej nogi.
Smok znajdował to wszystko, chodząc. Wychodził nocą, schodził wolno ścieżkami i podwórzami, i zbierał to, co leżało tam, gdzie leżeć nie powinno. Rano odkładał w jaskini, a każda rzecz miała swoje miejsce.
Pamiętał na pamięć, gdzie która jest. Wiedział, że mały kluczyk leży na trzecim kamieniu po lewej, że latawiec wisi na kołku blisko sufitu, żeby się nie pogiął, i że bucik z lewej nogi stoi przy wejściu, bo dziecinnego bucika szuka się najczęściej.
W wioskach ludzie gubili rzeczy i nie znajdowali, i mówili to, co się mówi zawsze: że przepadło, że ktoś wziął, że trzeba było lepiej pilnować. Nikomu nie przyszło do głowy wejść na zbocze, bo na zboczu mieszkał smok, a na takie zbocze nie wchodzi się z powodu guzika.
Aż w grudniu pani Helena zgubiła obrączkę.
Zgubiła ją na podwórzu, zdejmując pranie ze sznura, i szukała do ciemności. Potem szukała następnego dnia, na kolanach, przesuwając ręką po trawie. Potem szukała cała rodzina. Potem sąsiedzi. Obrączka była z jej wesela i od czterdziestu jednego lat była na palcu.
To jej wnuczka, Basia, powiedziała na głos to, czego nikt nie powiedział:
— Można wejść i spytać.
— Spytać kogo? — powiedziała mama.
— Smoka.
Basia weszła po południu, sama, bo nikt nie chciał iść z nią i nikt nie potrafił porządnie wytłumaczyć, dlaczego nie. Zajęło jej godzinę. Wejście do jaskini było mniejsze, niż myślała, a w środku było sucho i uporządkowane, czego w ogóle się nie spodziewała.
Smok siedział w głębi. Był duży, ciemny, a kiedy zobaczył Basię, nie wstał i nie puścił dymu: tylko odwrócił głowę, tak jak się robi, gdy ktoś zastuka do drzwi.
— Przyszłam spytać o obrączkę — powiedziała Basia.
Smok podniósł łapę i wskazał, nie szukając, niski kamień przy środkowej ścianie. Na kamieniu leżały trzy rzeczy: szpilka, skuwka od pióra i cienka złota obrączka z już wytartym brzegiem.
— Leży tu od dwunastego — powiedział smok. — Była na ziemi pod sznurem. Pomyślałem, że ktoś jej będzie szukał.
I czekał, bo nie wiedział, czy ma ją podać, czy ona ma ją wziąć.
Basia wzięła obrączkę, a potem obejrzała całą jaskinię, wolno, od sufitu do podłogi, z rękawiczką bez pary, kluczykiem, wózkiem z jednym kołem i bucikiem z lewej nogi. I zadała pytanie, na które smok czekał znacznie dłużej, niż mogłaby przypuszczać:
— Dlaczego nigdy pan tego nie odnosił?
Smok pomyślał.
— Bo nikt nigdy nie przyszedł spytać — powiedział. — A ja nie wiem, czyje to wszystko jest.
Następnego lata na rynku w wiosce, pod dachem sklepiku, stała drewniana półka, a na niej leżały rzeczy, które smok znajdował nocą. Kto coś zgubił, zaglądał tam, zanim się poddał. A bucik z lewej nogi został w jaskini, bo tego smok znalazł w grudniu roku tak dawnego, że nikt w wiosce nie był już wtedy dzieckiem.