MarytalePinokio nie jest baśnią ludową i nikt go nie zapisał z opowieści: ma autora, kraj i gazetę. Napisał go Carlo Collodi we Włoszech, a ukazywał się w odcinkach w «Giornale per i bambini», gazecie dla dzieci, między 1881 i 1883 rokiem.
Pierwsza wersja kończyła się źle
W pierwotnej wersji Pinokio zostaje powieszony za wszystko, co zrobił, i na tym historia się kończyła. Zakończenie, które dziś zna każdy — wieloryb, ratunek ojca i prawdziwy chłopiec — pojawia się dopiero w dalszej części, kiedy opowieść zaczęto drukować dalej.
Inaczej mówiąc: Pinokio, który zamienia się w chłopca, nie był w planie. Dopisano go później, a książka, którą czytamy dzisiaj, to suma dwóch części.
Dlaczego to widać
Bo książka w połowie zmienia ton. Pierwsza część to jedna kara za drugą i biegnie bardzo szybko; druga jest dłuższa, łagodniejsza i ma w końcu jakiś cel. Kto czyta dziecku całość, wyczuwa to bez żadnego wyjaśnienia.
Collodi to nie nazwisko
Collodi to pseudonim. Wziął go od nazwy toskańskiej miejscowości i tym imieniem podpisał książkę, która sławę przyniosła mu długo po napisaniu.
Kim był Carlo Collodi
Nazywał się Carlo Lorenzini, urodził się we Florencji w 1826 roku i przez większość życia był dziennikarzem, satyrykiem i urzędnikiem. Pisał o polityce, tłumaczył francuskie baśnie Perraulta na włoski i dopiero pod pięćdziesiątkę zajął się książkami dla dzieci — początkowo dlatego, że potrzebował pieniędzy.
Umarł w 1890 roku, siedem lat po ukończeniu Pinokia, i nie zdążył zobaczyć, czym ta książka się stanie. Dziś jest jedną z najczęściej tłumaczonych na świecie.
Collodi to pseudonim wzięty od nazwy toskańskiej miejscowości, w której mieszkała jego matka. Tym imieniem podpisał książkę — i pod nim jest znany, choć na grobie stoi Lorenzini.
Czym książka różni się od filmu
**Świerszcz ginie.** W książce Pinokio rzuca w gadającego świerszcza młotkiem i go zabija już w czwartym rozdziale. Świerszcz wraca potem jako duch, ale doradcą na ramieniu nie jest.
**Nos rośnie raz.** Słynna kara za kłamstwo pojawia się w jednej scenie, nie jest stałą zasadą świata.
**Wieloryb to rekin.** We włoskim oryginale to *pescecane*, ogromny rekin; wieloryb jest pomysłem późniejszych przekładów i ekranizacji.
**Wróżka nie jest wróżką od początku.** Najpierw pojawia się jako dziewczynka o błękitnych włosach, która mówi, że nie żyje.
**Kraina Zabawek kończy się oślimi uszami.** Chłopcy, którzy tylko się bawią, zamieniają się w osły i zostają sprzedani — i ta scena jest w książce opisana bardzo dokładnie.
Od którego wieku czytać
Od mniej więcej sześciu lat, i raczej częściami niż w całości. Pinokio ma trzydzieści sześć rozdziałów i buduje się przez powtarzalne błędy — dla czterolatka to za długo i za surowo, dla sześciolatka zaczyna być śmieszne.
Warto uprzedzić, że pajacyk przez większość książki postępuje źle i że to nie pomyłka opowieści. Dziecko, które tego oczekuje, czyta dalej z ciekawości; dziecko, które spodziewa się grzecznego bohatera, po trzech rozdziałach traci cierpliwość.
Jak opowiadamy to my
Opowiadamy całego Pinokia, tego z dwóch części: pajacyka, który nie słucha, dwóch, którzy go oszukują, wieloryba i zakończenie. Czego nie robimy, to zamieniania go w listę kar — a właśnie tym zostaje, jeśli opowiedzieć samą pierwszą połowę.