MarytaleÇocuk bilmeceleri ve cevapları
162 bilmece
Bilmece, Türk çocuk dilinin en eski oyunudur ve bir şey öğretmek için değil BAKMAYI öğretmek için kurulmuştur. «Yeşil ceketli, kırmızı göbekli, siyah düğmeli» der ve çocuk karpuzu bulur — kimse ona karpuzun kabuğundan söz etmemiştir, o yalnızca bir kez kesilmiş karpuza bakmıştır.
Buradaki 90 bilmecenin hepsi anonim Türk halk bilmecesidir ve olduğu gibi verilmiştir; sekiz yöreden derlenmiş metinlerdir. Cevaplar sayfadan silinmedi, yalnızca kapatıldı: «Cevabı gör» yazısına dokununca açılır, böylece isteyen önce düşünür, isteyen doğrudan okur.
Derlemedeki 203 bilmecenin hepsini tek tek okuyup 90 tanesini seçtik. Bilmeceler iki nedenden biriyle dışarıda kaldı: ya bugünün çocuğunun hiç görmediği bir köy aletini soruyordu, ya da kaba bir söz içeriyordu. Çocuğun bilemeyeceği bilmece oyunu bozar.
Bilmece derlemeleri
- Komik bilmeceler ve cevapları32 bilmeceHalk bilmecesi düşündürür, komik bilmece güldürür — ve ikisi aynı şey değildir. Buradaki soruların cevabı bilgiyle bulunmaz: ya kelimenin kendisiyle oynar, ya da soruyu soranın beklediğinin tam tersini söyler. «Bir odada üç mum yanıyordu. İkisini söndürdüm. Kaç mum kaldı?» — üç. Mum söndürünce kaybolmuyor ki.
- Kolay bilmeceler ve cevapları33 bilmeceKolay bilmece kısa bilmece değildir; çocuğa YAKIN bilmecedir. Güneş, kar, gölge, göz, diş — hepsi her gün gördüğü şeyler ve cevabı bulmak için hiçbir şey bilmesi gerekmez, yalnızca bakması yeter. Bu yüzden ilk bilmeceler buradan seçilir.
- Okul öncesi bilmeceler ve cevapları32 bilmeceOkul öncesi çocuk için bilmecenin zorluğu uzunlukta değil, TANIDIKLIKTA. Halk bilmecelerinin çoğu köyü bilen bir çocuğa yazılmıştır — ardıç, maşa, çakmaktaşı, baca. Üç yaşındaki bir çocuk bunları hiç görmediyse bilmeceyi çözemez ve çözemediği için oyunu bırakır.
- Hayvan bilmeceleri ve cevapları21 bilmeceHayvan bilmecesi çocuğun en kolay başladığı yerdir, çünkü hayvanı zaten tanıyor: geriye yalnızca sesi, yürüyüşü ya da kuyruğunun rengi kalıyor. «Daldan dala, kırmızı pala» der ve çocuk sincabı bulur — çünkü palayı değil, kuyruğu düşünür.
- Meyve sebze bilmeceleri ve cevapları26 bilmeceMeyve bilmecesi neredeyse her zaman renkle başlar: «Yeşil ceketli, kırmızı göbekli, siyah düğmeli» — ve çocuk karpuzu bulur, çünkü karpuzu kesilmiş hâlde görmüştür. Bu bilmeceler mutfakta sorulmak için yapılmış gibidir.
- Eşya bilmeceleri ve cevapları18 bilmeceEşya bilmecesi en eski türdür ve mantığı hep aynı: nesneyi canlı gibi anlatmak. Süpürge «başı topuz, saçı otuz» olur, ceket «kolu var, ayağı yok» olur. Çocuk cevabı bulduğunda evine bir daha başka gözle bakar.
Yaşa göre nasıl oynanır
3–4 yaş. Yalnızca cevabı görebildiği bilmeceler: güneş, kar, gölge, göz, diş. Bu yaşta bilmece bir sınav değil, bir fark etme oyunudur — gölge bilmecesini gölgede sorun, cevap ayağının dibinde durur. Kolay bilmeceler derlemesi bunun için seçildi.
5–6 yaş. Hayvan ve meyve bilmeceleri. Çocuk artık benzetmeyi takip edebiliyor: «daldan dala, kırmızı pala» derken palayı değil kuyruğu düşünüyor. Cevabı hemen söylemeyin; beklemek oyunun yarısıdır ve yanlış cevap da bir cevaptır — «neden öyle düşündün?» sorusu bilmeceden uzun sürer.
7 yaş ve üstü. Eşya bilmeceleri ve bir de tersi: bir eşya seçip ONU anlatmasını isteyin, adını söylemeden. İlk denemede zor gelir, üçüncüsünde çocuk kendi bilmecesini kurar — halk bilmeceleri de tam böyle doğdu.
Bilmecelerden sonra bir masal: Marytale’de resimli uyku masalları →
Halk bilmeceleri anonimdir ve kamu malıdır; metinler olduğu gibi verilmiştir, seçim ve açıklamalar bizimdir. Komik bilmeceler ile okul öncesi bilmecelerin tamamı ise Marytale tarafından yazılmıştır ve halk bilmecesi olarak sunulmaz — her sayfada hangisinin hangisi olduğu yazılıdır. Kaynak: Vikikaynak.